Su geçirmezlik: 3, 5, 10, 20 ATM ne anlama gelir?

Bir saatin üzerinde yazan 3, 5, 10 ya da 20 ATM değeri, saatin laboratuvar koşullarında dayanabildiği statik su basıncını gösterir; o derinliğe dalınabileceği anlamına gelmez. Örneğin 5 ATM (50 m) bir saatle duş alınabilir ve kısa süreli, sığ suda yüzülebilir; ancak dalış için uygun değildir. Bu rehberde ATM değerlerinin günlük hayatta ne anlama geldiğini, hangi durumların saate zarar verdiğini ve su geçirmezliğin nasıl korunacağını anlatıyoruz.

ATM ne demek?

ATM, "atmosfer" kelimesinin kısaltmasıdır ve bir basınç birimidir. 1 ATM, deniz seviyesindeki hava basıncına karşılık gelir. Suyun içinde her 10 metrede basınç yaklaşık 1 atmosfer artar. Saat üreticileri bu ilişkiyi esas alarak su geçirmezlik değerini hem ATM hem de metre cinsinden belirtir: 1 ATM ≈ 10 metre. Bazı saatlerde aynı değer "bar" birimiyle de yazılır; pratikte 1 bar ile 1 ATM birbirine çok yakın değerlerdir ve saat etiketlerinde eşdeğer kabul edilir.

Dolayısıyla kadranda ya da arka kapakta "5 ATM", "5 BAR", "50 M" veya "Water Resistant 50 m" yazması aynı şeyi ifade eder. "WR" kısaltması da "Water Resistant", yani "suya dayanıklı" anlamına gelir.

Saatteki metre değeri dalınabilecek derinlik mi?

Hayır. Bu, su geçirmezlik konusunda en sık karıştırılan noktadır. Saatin üzerindeki metre değeri, saatin laboratuvarda, durgun koşullarda uygulanan statik basınç testine dayandığını gösterir. Test sırasında saat hareket etmez, su sabit sıcaklıktadır ve basınç kontrollü biçimde uygulanır.

Gerçek kullanımda ise koşullar farklıdır:

• Suya atlamak, kulaç atmak ya da dalga çarpması, anlık olarak statik basıncın çok üzerinde dinamik basınç oluşturabilir.
• Sıcak ve soğuk su arasındaki geçişler, metal ve conta malzemelerinin farklı oranlarda genleşmesine yol açar.
• Sabun, şampuan, deniz tuzu ve klor, contaların zamanla sertleşmesine ve esnekliğini kaybetmesine neden olabilir.
• Contalar yaşlandıkça saatin ilk günkü su geçirmezlik seviyesi azalır.

Bu nedenle "30 metre" yazan bir saat 30 metreye dalmak için, "50 metre" yazan bir saat 50 metreye dalmak için tasarlanmamıştır. Değer, saatin hangi günlük kullanım senaryolarına uygun olduğunu gösteren bir sınıflandırma olarak okunmalıdır.

3, 5, 10 ve 20 ATM karşılaştırması

Aşağıdaki tablo, saatlex.com'un tüm sayfalarında esas aldığımız ortak su geçirmezlik tanımını özetler. Saatinizin kullanım kılavuzunda farklı bir sınırlama varsa üreticinin talimatı önceliklidir.

3 ATM (30 m) ne anlama gelir?

3 ATM, günlük hayattaki küçük su temaslarına karşı koruma sağlar. Yağmurda yürümek, ellerinizi yıkarken saate su sıçraması ya da bulaşık yıkarken oluşan kısa temaslar bu sınıfın kapsamındadır. Duş almak, yüzmek ve dalış için uygun değildir. İnce kasalı klasik saatlerde ve takı niteliğindeki kadın saatlerinde sık görülen bir değerdir.

5 ATM ne demek?

5 ATM (50 m), duşa ve kısa süreli, sığ suda yüzmeye dayanacak şekilde tasarlanmış saatleri ifade eder. Havuzda ya da denizde kısa bir süre serinlemek bu sınıfın sınırları içindedir. Dalış, şnorkel ve su sporları için uygun değildir. Günlük kullanıma yönelik pek çok erkek, kadın ve unisex saatte bu değer bulunur.

10 ATM (100 m) ne anlama gelir?

10 ATM, düzenli yüzme ve şnorkel için uygun kabul edilir. Havuz antrenmanları, denizde uzun süre yüzme ve yüzeyde şnorkel kullanımı bu sınıfa girer. Tüplü dalış için uygun değildir. Spor saatlerinde ve dayanıklılığıyla bilinen dijital saatlerde yaygındır; örneğin Casio'nun spor odaklı serilerinde bu ve daha yüksek değerlere sık rastlanır.

20 ATM (200 m) ve üzeri ne anlama gelir?

20 ATM ve üzeri saatler, su sporları ve serbest dalış için tasarlanmıştır. Sörf, yelken, jet ski ve benzeri aktivitelerde oluşan ani basınç değişimlerine daha dayanıklıdır. Tüplü dalış yapacaksanız yalnızca yüksek bir ATM değerine bakmak yeterli değildir; ISO 6425 sertifikalı ve kadranında "Diver's" ibaresi bulunan bir saat tercih edilmelidir.

Su geçirmez saat ile duşa girilir mi?

Saatin değeri 5 ATM (50 m) veya üzeriyse duş alınabilir. 3 ATM saatlerle duşa girilmesi önerilmez. Ancak duşa uygun saatlerde bile dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır:

• Sıcak su: Çok sıcak su ve buhar, contaları ve kasa parçalarını farklı oranlarda genleştirir. Bu da zamanla su geçirmezliği azaltabilir.
• Sabun ve şampuan: Kimyasallar contaların esnekliğini kaybetmesine yol açabilir. Saati duştan sonra temiz suyla durulayıp kurulamak iyi bir alışkanlıktır.
• Deri kordon: Saat kasası suya dayanıklı olsa bile deri kordon sudan zarar görür; duşta deri kordonlu saat takılmaması önerilir. Kordon türlerinin suyla ilişkisi için kasa ve kordon malzemeleri rehberimize bakabilirsiniz.

Sauna, hamam ve kaplıca gibi çok sıcak ve nemli ortamlar ise ATM değeri ne olursa olsun saat için risklidir. Bu ortamlarda saatin çıkarılması en güvenli yoldur.

Su geçirmezlik standartları: ISO 22810 ve ISO 6425

ISO 22810 nedir?

ISO 22810:2010, genel kullanıma yönelik suya dayanıklı saatler için test yöntemlerini ve gereklilikleri tanımlayan uluslararası standarttır. Saatin belirtilen basınca dayanıklılığının yanı sıra yoğuşma, farklı sıcaklıklardaki suya daldırma ve kurma kolu ile düğmelerin su geçirmezliği gibi konuları da kapsar. Standart, saatin üzerinde belirtilen değerin hangi test koşullarına dayandığını tanımlar; bu da farklı üreticilerin değerlerini karşılaştırılabilir kılar.

ISO 6425 nedir?

ISO 6425:2018, dalgıç saatleri için ayrı ve daha sıkı bir standarttır. Bu standardı karşılayan saatler en az 100 metre su geçirmezliğe sahip olmalı ve buna ek olarak dalış için gerekli bazı özellikleri taşımalıdır. Bunlar arasında dalış süresini takip etmeye yarayan tek yönlü dönen bir bezel (ya da eşdeğer bir süre gösterge sistemi), karanlıkta okunabilen ibre ve işaretler, darbeye ve manyetik alana dayanıklılık ile tuzlu suya dayanıklılık yer alır. Dalgıç saatleri, belirtilen değerin üzerinde bir basınçla test edilir. Bu gereklilikleri karşılayan saatlerin kadranında "Diver's" ve ardından metre değeri yazar.

Kısacası "200 m" yazan her saat bir dalgıç saati değildir; dalgıç saati olabilmesi için ISO 6425'in tüm gerekliliklerini karşılaması gerekir. Dalgıç saatleri konusunda köklü bir geçmişi olan Seiko gibi markaların kullanım kılavuzları, bu farkı ayrıntılı biçimde açıklar.

Saatin su geçirmezliğini neler bozar?

Su geçirmezlik kalıcı bir özellik değildir; zamanla ve kullanım biçimine göre azalabilir. En yaygın riskler şunlardır:

1. Suda düğmelere basmak: Kronograf düğmeleri ya da diğer düğmeler su altında kullanıldığında suyun kasaya girmesine yol açabilir. Kılavuzda açıkça izin verilmedikçe suda düğmelere basılmamalıdır.
2. Kurma kolunun açık kalması: Kurma kolu ayar konumunda ya da vidalı kurma kolu tam sıkılmamış haldeyken saatin suya girmesi ciddi hasara yol açabilir. Vidalı kurma kollarını suya girmeden önce mutlaka sonuna kadar sıkın.
3. Sıcak su, sauna ve hamam: Yüksek sıcaklık ve buhar contalara zarar verebilir.
4. Ani sıcaklık değişimleri: Güneşte ısınmış bir saatle soğuk suya girmek, kasa içinde yoğuşmaya neden olabilir.
5. Darbeler: Sert bir darbe kasa, cam ya da contaların oturduğu yüzeyleri etkileyebilir. Camın türü ve dayanıklılığı için saat camı türleri rehberimizi okuyabilirsiniz.
6. Yaşlanan contalar: Kauçuk contalar zamanla sertleşir ve esnekliğini kaybeder.
7. Yetkisiz arka kapak açılması: Pil değişimi sırasında arka kapak uygun şekilde kapatılmazsa ya da conta değiştirilmezse su geçirmezlik kaybolabilir.

Su geçirmezlik nasıl korunur?

• Pil değişimini ve bakımı, su geçirmezlik testi yapabilen yetkili servislerde yaptırın.
• Contaların kontrolünü düzenli olarak, ideal olarak yılda bir ya da her pil değişiminde yaptırın.
• Deniz suyu ve havuz suyundan sonra saati temiz, ılık suyla durulayın ve yumuşak bir bezle kurulayın.
• Kurma kolunun her zaman tam kapalı olduğundan emin olun.
• Kasa içinde buğulanma görürseniz saati kullanmayı bırakın ve vakit kaybetmeden servise götürün; içeride kalan nem mekanizmada korozyona yol açabilir.

Bakım aralıkları ve pil değişimiyle ilgili ayrıntılar için saat bakımı rehberimize göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

3 ATM saatle yüzülür mü?

Hayır. 3 ATM saatler yalnızca yağmur, el yıkama ve sıçramaya karşı korumalıdır. Duş, yüzme ve dalış için uygun değildir.

5 ATM saatle denize girilir mi?

Kısa süreli ve sığ suda yüzmek için kullanılabilir. Dalış, şnorkel ve su sporları için uygun değildir. Denizden çıktıktan sonra saati tatlı suyla durulamak tuzun contalara etkisini azaltır.

"Water resistant" ile "waterproof" aynı şey mi?

Uluslararası standartlarda kol saatleri için "water resistant" (suya dayanıklı) ifadesi kullanılır. Hiçbir saat koşulsuz ve süresiz olarak su geçirmez değildir; dayanıklılık, test edildiği koşullar ve contaların durumuyla sınırlıdır.

Su geçirmezlik değeri yazmayan saat suya sokulur mu?

Hayır. Üzerinde herhangi bir su geçirmezlik değeri bulunmayan saatler suyla temas ettirilmemelidir. Daha fazla soru ve cevap için sıkça sorulan sorular sayfamıza bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• ISO 22810:2010 — Saatler: Su geçirmez saatler
• ISO 6425:2018 — Dalgıç saatleri
• Seiko — Saat kullanım kılavuzları, su geçirmezlik bölümü
• Casio — Saat kullanım kılavuzları, su geçirmezlik bölümü
• Festina — Saat kullanım ve garanti kılavuzları
• Fossil — Saat kullanım ve bakım kılavuzları